’21st century skills’ voor het christendom van de toekomst

Het Pew Research Centre heeft onderzoek gedaan naar globale trends in religie: door het combineren van data over religieus lidmaatschap en data over demografische trends wordt een beeld geschetst van religieuze trends rond 2050 (The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050). Christendom zal nog steeds de religie zijn met wereldwijd de meeste aanhangers, maar Islam zal dichtbij komen op de tweede plaats, en het percentage mensen die zich niet tot een bepaalde religie rekenen zal dalen. Wat voor soort vragen roepen deze cijfers op? Wat voor soort appèl doet de geschetste situatie op de christenen en de kerken van de toekomst?

Vragen

– er zal naast het Christendom een sterke Islamitische aanwezigheid zijn. Hoe zullen christenen hiermee omgaan? Zal men in vrede samen kunnen leven? En, zullen we langs elkaar heen leven, of zal het ons ook echt lukken om samen te leven, elkaar regelmatig te zien, vriendschappen te sluiten?

– het onderzoek toont geen data over religieus lidmaatschap binnen de wereldreligies. De studie zegt dus bijvoorbeeld niets over de verhoudingen tussen Soennitische en Sjiitsche moslims. Hoe zullen zij met elkaar omgaan? Tijdens de lezing die paus Benedictus XVI hield aan de universiteit in Regensburg (en ook tijdens zijn dialoog met de seculiere filosoof Jurgen Habermas) stelde hij dat christenen, door de dialoog aan te gaan, moslims kunnen helpen en ondersteunen in het overwinnen van de geweldadige spanningen in eigen kring. Zouden christenen en kerken in de toekomst een rol kunnen gaan spelen in het verbeteren van de relaties tussen moslims onderling, terwijl de islam zo’n grote groei zal gaan meemaken?

– het onderzoek toont ook geen data over religieus lidmaatschap binnen het christendom. Maar hoe zulen de onderlinge relaties van christenen en kerken zijn in de toekomst? Zullen bijvoorbeeld de pinksterkerken in Latijns Amerika blijven groeien ten koste van het rooms katholiek christendom? Wat zal de impact zijn van ontmoetingen zoals de recente historische ontmoeting tussen paus Franciscus en de Russische patriarch Kyrill? Zal de leer van de katholieke kerk over eucumene vooral een hobby van theologen en vertegenwoordigers zijn, of zal die visie werkelijkheid worden in katholieke gemeenschappen op lokaal niveau?

– het precentage mensen die geen religie aanhangt zal misschien wel dalen, maar hun absoluut aantal zal blijven stijgen, en in sommige westerse samenlevingen  (o.a. in Nederland en Frankrijk) zullen zij de grootste groep vormen. Hoe zullen christenen met hen samenleven? Recent onderszoek laat ook zien dat er onder deze groep mensen misschien dan wel geen religieuze affiliatie is, maar zeker wel veel religiositeit/spiritualiteit. Hoe zullen christenen hiermee omgaan? Wanneer zij niet voor het model van de ‘heilige exclusieve minderheid’ kiezen, zouden christenen en kerken door een positieve maar ook uitdagende dialoog contact kunnen maken met de religieuze aspiraties van veel seculieren. Hoe kunnen christenen en kerken in de toekomst een rol spelen in het ontwikkelen van de religiositeit of spiritualiteit van de vele seculieren in de samenleving?

– het was al bekend, maar de grootste religieuze groei zal plaatsvinden in het globale zuiden, in het bijzonder in Afrika. Hoe zullen de westerse christenen samenleven met christenen in het globale zuiden? Hoe zullen uberhaupt de relaties tussen bijvoorbeeld Europa en Afrika zijn? En: zullen de Europese en Afrikaanse christenen, wanneer zij goed contact met elkaar hebben, een katalysator kunnen zijn voor positieve banden tussen Europa en Afrika? Wat voor rol zou samenwerking tussen Europese en Afrikaanse christenen kunnen hebben in het vluchtelingenprobleem, in het klimaatprobleem, ontwikkelingshulp, oorlog en vrede, etc?

– er zit veel onzekerheid in het model van dit onderzoek, omdat gebeurtenissen als oorlogen, hongersnood, ziektes en epidemieën, technologische innovatie, politieke onrust, etc. een grote impact kunnen hebben op ontwikkelingen in de samenleving en cultuur, met grote gevolgen voor religieuze trends. Dit roept ook de vraag op: hoe gaan christenen en kerken om met deze thema’s? Hoe reageren christenen en kerken op oorlogen? Hebben zij er deel aan, legitimeren zij oorlog of wapenhandel, of lukt het hen om effectief te werken aan vrede? Wat voor rol spelen christenen en kerken in de zorg voor de zieken? Hoe gaan christenen om met technologische innovatie? Hoe gebruiken zij techniek, en welke rol spelen zij in de rol die techniek heeft in het vormen van onze samenleving en cultuur? Lukt het christenen om relevante bijdragen te leveren aan academisch leven en wetenschap, en aan de manier waarop die toegepast worden? Wat voor rol zullen christenen en kerken spelen in relatie tot het politieke domein?

Vaardigheden

Ik denk dat juist de soort religieuze vaardigheden die te zien zijn in het publieke optreden en de visie van paus Franciscus (ook zoals onder woorden gebracht in teksten van zijn hand als Evangelii Gaudium en Laudato Si, of in de toepassing van religieuze thema’s als het Jaar van de Barmhartigheid op kwesties als afschaffing van de doodstraf) een belangrijke rol zullen gaan spelen bij het beantwoorden van de vragen die een onderzoek als dat van het Pew Research Centre oproept. Vaardigheden en houdingen als het zoeken naar wat verbindt, het zijn van een uitgaande kerk, een vreugdevol christendom met zelfvertrouwen, het helder en creatief kunnen overbrengen van de boodschap van het geloof, een menselijke en moedige houding in relatie tot geweld en politieke onrust, gemeenschappen en netwerken kunnen vormen waar ruimte is voor mensen van allerlei etnische achtergronden, dialoog en samenwerking met niet-katholieke christenen en met aanhangers van niet-christelijke religies, de vaardigheid mensen aan te spreken die niet lid van hetzelfde religieuze instituut zijn of niet hetzelfde geloof delen, en een sterke morele stem en zichtbare religieuze beleving. Zulk soort vaardigheden zijn de ’21st century skills’ die het verschil gaan maken in het chhristendom van de toekomst, ook zeker in Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *