Bericht uit Rome – ‘Clown in Rome’

roma-trastevere01

(Dit stukje schreef ik voor de rubriek ‘Bericht uit Rome’ van NicolaasNieuws, het parochieblad van de Nicolaasparochie in Amsterdam. Hieronder is het te lezen; de PDF van deze editie van NicolaasNieuws is hier te vinden – klik op ‘Zomer 2018′, download dan de PDF, zie p. 18-19)

In 1978 verbleef de Nederlandse priester Henri Nouwen (1932-1996) vijf maanden in Rome, en gaf hij een aantal lezingen over afzondering, celibaat, gebed en contemplatie. In het boek ‘Clown in Rome’, waarin hij de teksten van de lezingen later bundelde, vertelde hij hoe hij moest wennen aan het Rome van de kardinaals en van de Rode Brigade, de stad van vroomheid en van geweld, van pauselijk ceremonieel en heftige demonstraties. Na een maand zag hij dat het de kleine dingen waren die zich tussen de grote spektakels afspeelden die de meeste indruk op hem maakten. ‘Zo leerde ik’, schreef hij, ‘een paar studenten kennen van de gemeenschap van San Egidio, die hun tijd ‘verdoen’ met kinderen die op de basisschool niet kunnen meekomen en met ouderen. Ik leerde een zuster kennen van de Medische Missie, die al haar tijd geeft aan twee oude vrouwen die hulpeloos en alleen op een bovenverdieping in Trastevere wonen.’

Die medische missiezuster is hier nog steeds – ze is Nederlands, en heet zuster Margreet (in het Italiaans: ‘suor Margaret’). Elke zondag zie ik haar in de buitenwijk Primavalle waar ze helpt in de dienst aan de bejaarden en de gehandicapten. We dronken laatst samen een koffie hier in de wijk Trastevere, in het café naast de plek waar ze in 1978 Henri Nouwen heeft ontmoet (er zat daar toen een cafeetje; nu een pinautomaat). Ze vertelde me over Trastevere in de jaren ’70 en de dienst aan de armen; over hoe ze vreugde en hoop ging brengen aan de bejaarden die in armoede en eenzaamheid leefden. In het cafeetje vroeg Henri Nouwen haar wat ze doet, en spontaan zei ze: “clown in Rome”. Een clown die geen spectaculaire dingen doet, maar vreugde brengt. Die vreugde, vertelde zuster Magreet me, komt uit een leven van gebed in de geest van de zaligsprekingen. Henri Nouwen ging beseffen, zo schreef hij later, ‘dat in het grote circus dat Rome heet en dat rijk is aan leeuwentemmers en trapezewerkers wier verbluffende prestaties onze aandacht opeisen, het echte, ware verhaal verteld wordt door de clowns.’ Het is het verhaal van de dwaze, clowneske elementen in het spirituele leven, dat geleefd wordt met de armen.

Dit verhaal van Henri Nouwen’s ‘hele menigte clowns’ wordt in onze tijd verteld door paus Franciscus. In ‘Gaudete et exsultate’ schrijft de paus precies hierover, over een vreugdevolle weg tot heiligheid die loopt via de zaligsprekingen. Of zoals Nouwen zei: ‘niet een spiritueel hoogstandje voor enkele uitverkorenen, maar een levenswijze die velen aanspreekt’. Sommige plekken in de stad waar de clowns elkaar vroeger ontmoetten zijn nu pinautomaten. Maar de clowns zijn er nog steeds – ‘genoeg clownerie’, zo schreef Nouwen, ‘om de hoop niet op te geven.’

piazza_di_san_callisto_roma_trastevere_2013_03

 

(afbeeldingen: WikiCommons under Creative Commons Attribution 2.0 Generic & WikiCommons under Creative Commons Attribution – Share Alike 3.0 Austria)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *