‘Het pact van de catacomben’. Mijn ervaringen van de conferentie.

Afgelopen zaterdag was ik bij een conferentie over het ‘pact van de catacomben’, gehouden in de Urbaniana universiteit (een van de pauselijke universiteiten van Rome, deze op een steenworp afstand van het Vaticaan). Het ‘pact van de catacomben’ was een bijeenkomst in November 1965, tijdens de laatste dagen van het Tweede Vaticaans Concilie, van zo’n 40 bisschoppen in de catacomben van Domitilla, om zich toe te wijden aan het leven en werken volgens de visie van een ‘arme kerk voor de armen’. De conferentie hierover werd georganiseerd om, nu paus Franciscus het thema van de armoede en een arme kerk voor de armen zo duidelijk op de agenda heeft gezet, deze geschiedenis opnieuw onder de aandacht te brengen, te bestuderen, en vandaag de dag opnieuw vruchtbaar te maken.

Bij de conferentie waren o.a. Jon Sobrino uit El Salvador, de voormalig (secretaris?) van Oscar Romero en een beroemd bevrijdingstheoloog, en Italiaanse bisschop Luigi Bettazzi, een van de laatste nog levende concilievaders van het Tweede Vaticaans Concilie en de laatste nog levende ondertekenaar van het pact van de catacomben, aanwezig. Verder waren er deelnemers uit alle delen van de wereld; leken, religieuzen, en priesters. (omdat Jon Sobrino eerder bekritiseerd is vanuit het Vaticaan, begonnen sommige katholieken zich af te vragen of deze conferentie een of ander complot was om foute bevrijdingstheologie nieuw leven in te blazen: Is this Rome event trying to revive a liberation theologian? Paus Franciscus liet een heel ander geluid horen tijdens een ontmoeting met Sobrino: “Ga verder met schrijven!”)

pact

De conferentie werd begonnen met gebed voor de slachtoffers van de aanslagen in Parijs. Daarna begonnen enkele korte inleidende speeches, waarin o.a. kardinaal Joao Braz de Aviz deelde dat hij hoopte dat met Oscar Romero ook Dom Helder Camara (een Braziliaanse bisschop bekend voor zijn aandacht voor de armen, en een van de ondertekenaars van het pact van de catacomben) eens heilig verklaard zal worden (applaus uit de zaal). Een ander vertelde dat deze conferentie niet alleen het pact historisch wil herinneren, maar dat we er ook vandaag door willen worden veranderd.

Via Latijns Amerika

Daarna volgde de eerste lezing van een Italiaanse historicus, waarin hij de achtergrond van het ‘pact van de catacomben’ en de ‘kerk van de armen’-groep tijdens het Tweede Vaticaans Concilie uitlegde. Hij sprak in het bijzonder over de openingsspeech van het concilie van paus Johannes XXIII, en een radioboodschap van hem, waarin hij sprak over een kerk in voor iedereen, in het bijzonder voor de armen. Hierna volgde een lezing van Jon Sobrino over de manier waarop de boodschap van het pact van catacomben gehoor vondt in Latijns Amerika in de jaren na het concilie, in het bijzonder via de bijeenkomst van de bisschoppen van Latijns Amerika in Medellin in 1968. De visie van een arme kerk voor de armen ging dus van paus Johannes XXIII, via de ‘kerk van de armen’-groep tijdens het Tweede Vaticaans Concilie, naar Latijns Amerika waar de visie in de praktijk werd gebracht en de Argentijnse Jorge Bergoglio het zich eigen maakte, tot uiteindelijk naar het Vaticaan en de wereldwijde kerk nu Bergoglio paus Franciscus is.

Discussiegroepen

Na de lezing was er een pauze, waarin ik weg moest omdat mijn ouders op bezoek waren in Rome en ik met hen de stad in ging. Een vriend uit El Salvador bleef wel, voor het volgende deel van het programma: discussiegroepen waarin alle deelnemers aan deelnamen naar gelang het continent. Deze Salvadoriaanse vriend nam dus deel aan de discussiegroep van Latijns Amerika, waar hij vooral veel religieuzen ( = monnikken en nonnen) vragen hoorde stellen over het hoge niveau van comfort en de afstand tot de armen van hun huidige eigen levensstijl. Verder werden er veel ervaringen gedeeld over het beleven van de eenvoud en de nabijheid bij de armen. Tijdens de rest van de conferentie werden er na de discussiegroepen nog getuigenissen gegeven door verschillende bisschoppen, religieuzen en leken, en werd er verslag gedaan door mensen van de verschillende continentale discussiegroepen.

Boek

Tijdens deze conferentie werd ook een boek gepresenteerd over het pact van de catacomben, waarvan ik de Engelse versie heb gekocht: ‘The pact of the catacombs. The mission of the poor in the Church.’ (ook zijn er Italiaanse, Spaanse en Portugese edities). Binnenkort kom ik met een boekbespreking.

boek

Hervorming van Franciscus

Het was geweldig om tijdens deze conferentie iets te leren over het pact van de catacomben, zeker in deze tijd waarin paus Franciscus dit thema op de agenda van de katholieke kerk aan het zetten is. Maar het was ook vooral een inspirerende ervaring om samen met allerlei katholieken (leken, bisschoppen, priesters en religieuzen) uit de hele wereld hier aan deel te nemen. Het geeft me het gevoel dat er iets bruist en borrelt in de katholieke kerk, en dat de hervorming volgens de visie van Franciscus langzaam op gang begint te komen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *