Vredesconferentie in het Vaticaan: van ‘rechtvaardige oorlog’-theorie richting ‘rechtvaardige vrede’

Nu hopelijk de hyperige social media storm is gaan liggen over de aanwezigheid van Bernie Sanders als gastspreker tijdens een conferentie in het Vaticaan over rechtvaardigheid en economie (op uitnodiging van de organisatoren van de conferentie, niet van de paus), kan er misschien wat aandacht ontstaan over een andere conferentie in het Vaticaan van eerder deze week, over oorlog en vrede. Deze conferentie gaat (hopelijk? waarschijnlijk?) nog een flinke impact hebben op de katholieke kerk. De conferentie had de titel ‘Nonviolence and Just Peace: Contributing to the Catholic Understanding of and Commitment to Nonviolence’, en werd van 11-13 April georganiseerd door de Pauselijke Raad voor Gerechtigheid en Vrede, en Pax Christi International, samen met vele andere organisaties. Aan de conferentie namen 80 katholieke theologen en vredesactivisten deel, afkomstig van alle continenten: van Chili tot de Filippijnen, van de Verenigde Staten tot Zuid Sudan, Burundi, Irak en Palestina.

Conferentie

Tijdens de conferentie werden theoretische overwegingen en praktische ervaringen uitgewisseld en besproken. Hierbij was ook de Ghanese kardinaal Peter Turkson aanwezig, de voorzitter van de Pauselijke Raad voor Gerechtigheid en Vrede en de rechterhand van paus Franciscus in het wereldwijd en op internationaal niveau aandacht vragen voor het klimaatprobleem aan de hand van de visie van de encycliek Laudato Si van paus Franciscus (Turkson was ook degene die in 2015 in het Vaticaan een conferentie met klimaatactivisten organiseerde n.a.v. Laudato Si, waar o.a. Naomi Klein aan deelnam). De conferentie bestond voor het grootste deel niet uit het standaard model van lezingen, maar uit verschillende momenten van uitwisseling van theologische inzichten en praktische ervaringen met geweldloos verzet in concrete conflictsituaties.

Onderwerp van de gesprekken was de theorie van de ‘rechtvaardige oorlog’ die onderdeel vormt van de leer van de katholieke kerk, over de manier waarop deze theorie (die eigenlijk de bedoeling heeft om oorlogen in de meeste gevallen tegen te gaan en te veroordelen) gebruikt is om oorlogen te rechtvaardigen, en over een mogelijke nieuwe nadruk in de leer van de kerk op het werken aan vrede via geweldloze methodes. Ook werd de hoop uitgedrukt dat paus Franciscus een encycliek zal schrijven over de vrede en vredestichten. Subsessies van de conferentie waren: ‘Experiences of Nonviolence’, ‘Jesus’ Way of Nonviolence’, ‘Nonviolence and Just Peace’, en ‘Moving Beyond Unending War’ (zie ook: Vatican to host first-ever conference to reevaluate just war theory, justifications for violence).

(zoals deelnemers toelichtten zijn er bepaalde situaties waarin een oorlogsdaad een noodzakelijk kwaad is om onschuldigen te beschermen tegen direct geweld – zoals bijvoorbeeld in het geval van de Yezidi’s die de berg Sinjar opvluchtten in Irak in 2014 en omsingeld werden door IS met een dreigende genocide in het vooruitzicht. Maar oorlog kan niet de daadwerkelijke problemen oplossen – een duidelijker nadruk op en inzet voor vredeswerk is nodig, en een versterking van geweldloze middelen om onrecht tegen te gaan)

Oproep

Paus Franciscus stuurde een bericht aan de deelnemers van de conferentie waarin hij zei dat zeker in de context van de huidge ontwikkelingen in de wereld en het historische moment waarin de conferentie plaats vindt, het vernieuwen van het bewerkstelligen van gerechtheid en vrede d.m.v. geweldloze middelen een belangrijke bijdrage is. Hij sprak over het ‘uitbannen van alle oorlog’ en het antwoorden op conflicten en geweld met een geweldloze praktijk van vrede stichten (ook sprak hij over onverschilligheid als een groot obstakel, en maakte hij ook van de gelegenheid gebruik om opnieuw op te roepen tot het afschaffen van de doodstraf en het kwijtschelden van de schuld van arme landen).

Aan het eind van de conferentie kwamen de deelnemers met een oproep waarin ze christenen oproepen om de geweldloze levenswijze en visie van Jezus in de praktijk te brengen als antwoord op geweld en conflicten. Ook wordt een oproep gedaan om in de katholieke kerk een duidelijkere benadering gericht op vredestichten te ontwikkelen en in de praktijk te brengen, volgens het voorbeeld van het Evangelie.

Kardinaal Turkson liet weten deze oproep onder de aandacht van paus Franciscus te willen brengen, en het thema aandacht te willen blijven geven.

Het was erg mooi dat katholieke activisten en theologen uit de hele wereld, ook uit heftige conflictgebieden, in het hart van de katholieke kerk hun inzichten en ervaringen konden uitwerken, met de bemoediging van paus Franciscus. Ik hoop, en denk, dat we hier in de toekomst nog meer over gaan horen.

 

 

(foto: bisschop Paride Taban uit Zuid Sudan en kardinaal Turkson. Bron: Maryknoll GlobalConcerns)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *