Wat we van paus Franciscus kunnen verwachten in 2015

In 2014 zagen we religie in het nieuws als bron van vrede en menselijkheid, en als bron van oorlog en lijden (al is het natuurlijk de vraag in welk geval de religie authentiek is, en ook echt de oorzaak). Oorlog en lijden zagen we vooral bij IS in Syrië en Irak, vrede en menselijkheid zagen we vooral bij paus Franciscus. Zo bezocht de paus tijdens zijn bezoek aan Jordanië/Palestina/Israel de klaagmuur samen met een rabbi en een imam. We zagen in 2014 veel inspirerende Franciscusmomenten; wat kunnen we van paus Franciscus verwachten in 2015?

Verrassingen

Paus Franciscus is op zijn best wanneer hij ons verrast – en dat gebeurt soms op momenten waar hij zich lang op heeft voorbereid (zoals zijn kersttoespraak aan de kardinalen van de Vaticaanse curie), en vaak op momenten waarop hij het blaadje met een voorbereid verhaal naast zich neer legt, en spontaan vanuit zijn hart spreekt en improviseert. De mooiste plaatjes levert hij op wanneer hij de kans en de ruimte krijgt (of maakt) voor momenten van spontaan contact met de massa’s mensen die hem van dichtbij willen zien. Ook in 2015 zal paus Franciscus ons gaan verrassen.

Reizen

Paus Franciscus heeft van elke reis tot nu toe een bijzonder moment gemaakt. Binnen Italië: Lampedusa en Assisi, buiten Italië: Brazilië (de Wereldjongerendagen), Jordanië/Palestina/Israel, Zuid Korea, Albanië, en Frankrijk (het Europese parlement). In 2015 zal hij Sri Lanka en de Filippijnen bezoeken (in Januari), Bolivia, Equador en Paraguay (maand nog onbekend), Frankrijk (Parijs en Lourdes, maand nog onbekend), en de Verenigde Staten (in September). Ook tijdens deze reizen kunnen we bijzondere ontmoetingen met de armen verwachten, en momenten van verzoening met niet-katholieke christenen en met leden van andere religies. Ook zal hij van deze momenten gebruik maken voor zijn uitdagende oproep aan de katholieke kerk tot een levendige, missionaire manier van katholiek zijn met vreugde, en arm onder de armen (volgens de visie die hij in Evangelii Gaudium presenteerde).

Eco-encycliek

In 2015 zal paus Franciscus hoogstwaarschijnlijk zijn langverwachte encycliek over ecologie publiceren. Deze pauselijke brief is al veelbesproken, en zal waarschijnlijk het belang beschrijven van de wereldwijde en ook katholieke inzet voor het klimaat, de band tussen natuurlijke en menselijke ecologie, en de bijzondere aandacht voor de armen hierin (Zie hierover de artikelen van National Catholic Register, Rome Reports, CatholicEcology.net, en the Jesuit Post ). Hierin bouwt hij voort op de aandacht die paus Benedictus XVI al aan dit belangrijke onderwerp heeft gegeven. Zal Vaticaanstad in 2015 de eerste CO2-neutrale staat ter wereld worden? Geen idee, maar ze zijn al aardig op weg sinds de installatie van een groot aantal zonnepanelen in de tijd van paus Benedictus XVI. Met het uitbrengen van een eco-encycliek zal paus Franciscus zeker niet te vroeg zijn: 2015 wordt een belangrijk jaar als het gaat om het dringend groeiende klimaatprobleem. Afgelopen jaar bracht de internationale wetenschappelijke klimaatcommissie van de Verenigde Naties haar vijfde rapport uit (de vier eerdere rapporten kwamen uit in 1990, 1995, 2001 en 2007), en het bevestigt de ernstigere vermoedens uit eerdere jaren. De wetenschappelijke marge is natuurlijk breed en nooit 100% sluitend, maar dit rapport, wat geschreven is door de bijdragen van honderden wetenschappers en gebaseerd op het werk van duizenden wetenschappers, schetst scenario’s van minstens 1.5 tot misschien wel 6 of 7 graden Celsius opwarming van de gemiddelde temperatuur van de aarde aan het eind van deze eeuw (afhankelijk van verschillende toekomstscenario’s van bereidwilligheid en daadwerkelijke verandering van de wereldwijde economie, consumptie en grondstoffengebruik, van ingrijpende veranderingen tot geen verandering). Volgens de Australische academicus Clive Hamilton, die zich deels baseert op de eerste vier rapporten van de VN in zijn boek Requiem for a Species (2010), is een stijging van 2 tot 4 graden Celsius ernstig, en van meer dan 4 graden Celsius zeer ernstig (als je de krantenkoppen snel leest lijkt Hamilton een ordinaire doemprofeet, maar bij nader onderzoek is zijn verhaal over de inderdaad ernstige toekomstperspectieven sterk gefundeerd). In December 2015 zal een klimaattop in Parijs worden gehouden die hopelijk een alternatief zal zijn voor de dramatisch gefaalde klimaattop in Kopenhagen in December 2009 (al zal het in Parijs moeilijk worden na het matige succes in Lima van afgelopen jaar). Zal een inbreng van paus Franciscus dit jaar hier misschien invloed op kunnen uitoefenen?

Synode

In Oktober zal in Rome de bisschoppensynode over het gezin worden gehouden, waarvoor de synode van Oktober 2014 een voorbereiding was. De afgelopen synode ging over de uitdagingen en problemen waar gezinnen voor staan, de synode dit jaar zal gaan over de roeping van het gezin. De nadruk zal dus liggen op de bijdrage die gezinnen, specifiek als gezin zijnde, aan de kerk en de wereld kunnen leveren, ondanks en juist in die moeilijke situaties waarover afgelopen synode gesproken werd (o.a. armoede, geweld, of gebroken relaties). Hoe kan een gezin deelnemen aan de visie en het voorbeeld van paus Franciscus in de Evangelii Gaudium-stijl van kerk-zijn? Dit is een vraag die in Oktober tijdens de synode opgepakt zal worden.

Hervorming

In 2015 zullen we de voortgang van de hervorming van het bestuursapparaat van de katholieke kerk zien. Zowel de structurele hervormingen (zoals we zagen in het geval van financiële transparantie) als inhoudelijke hervorming (zoals we zagen in het geval van zijn kersttoespraak) zal paus Franciscus verder uitwerken. Zijn structurele hervormingen hebben altijd het doel om blokkades voor het kerk-zijn weg te nemen en de structuren zo in te richten dat zij het authentieke kerk-zijn mogelijk maken, faciliteren, en ondersteunen. Tegelijkertijd werkt hij aan de innerlijke verandering die hiervoor ook nodig is. Daarom zijn zijn hervormingen nooit alleen nieuwsitems, maar uitdagingen, opdrachten, voor ons allemaal.

Ook 2015 zal oorlog, onrecht en lijden kennen. Maar met paus Franciscus is er een bijzonder sterke zachte tegenkracht (‘soft power’) op het wereldtoneel. En niet alleen op ‘het wereldtoneel’, maar ook in het leven van elke persoon die paus Franciscus niet een like-baar nieuwsitem laat zijn, maar die zijn woorden en voorbeeld oppakt om ze in de praktijk te brengen. Met die opgave wil ik 2015 beginnen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *